Ziektebeeld

Wat is sarcoïdose

Sarcoïdose is een ziekte waarbij spontaan ontstekingen ontstaan in verschillende organen en weefsels van het lichaam. Bij zo’n ontstekingsreactie worden grote hoeveelheden witte bloedcellen (ook wel afweercellen of leukocyten genaamd) gemaakt die zich ophopen. Deze ophopingen worden granulomen genoemd. Bij de meeste patiënten verdwijnen de granulomen in de loop van de tijd vanzelf, soms zelfs zonder dat deze mensen zich ziek hebben gevoeld of hiervoor naar een dokter zijn geweest. Maar bij een aantal patiënten blijven de granulomen aanwezig of komen er steeds meer bij. In het ernstigste geval vormt zich littekenweefsel op de plaats van de granulomen. Dit littekenweefsel en ook de aanwezigheid van grote aantallen granulomen kunnen er toe leiden dat organen niet meer goed werken. In dit geval heeft de patiënt vaak klachten die langdurig blijven bestaan.

 

Sarcoïdose komt het meest voor in de longen, de lymfeklieren, de huid, de ogen en de gewrichten. Af en toe zijn het hart of het zenuwstelsel aangedaan. In deze gevallen spreekt men over respectievelijk cardiale sarcoïdose of neurosarcoïdose.

 

Ziektebeeld

In de rechterkolom vind u meer over het ziektebeeld sarcoidose.

 

Diagnose

Sarcoidose kan op verschillende plaatsen voorkomen: 

 

 

Oorzaak

De oorzaak van sarcoïdose is onbekend. Artsen weten niet waarom het afweersysteem zomaar in actie komt: de reden van de ontstekingsreacties en van het ontstaan van granulomen is medio 2012 helaas nog niet achterhaald.

 

Gelukkig wordt hier wel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Omdat relatief weinig mensen in Nederland sarcoïdose hebben, werken onderzoekers uit verschillende landen samen. Toch zal het nog enige tijd duren voordat hier resultaten van te verwachten zijn.

Verloop

Het verloop van sarcoïdose is moeilijk te voorspellen. De ziekte kenmerkt zich door een grillig verloop. Perioden waarin de patiënt zich goed voelt worden afgewisseld met perioden waarin de ziekte weer (tijdelijk) verergert. Sarcoïdose met een acuut begin heeft over het algemeen een wat gunstiger beloop dan sarcoïdose met een geleidelijk begin.

Achtergrondinformatie

Geschiedenis
1869 Er worden bij een patiënt afwijkingen in de huid van vingers, handrug en scheenbeen geconstateerd.

1877 Jonathan Hutchinson beschreef deze afwijkingen in de Illustrations of Clinical Surgery

1898 Deze aandoening kreeg de naam 'Mortimers malady'.

1889 Ernest Besnier beschreef huidafwijkingen die hij 'lupus pernio' noemde.

1899 Caesar Boeck publiceerde een artikel, waarin niet alleen huidafwijkingen werden beschreven, maar ook lymfeklierzwellingen. Boeck was ook de eerste die histologisch onderzoek verrichtte, waarbij het begrip 'multiple benign sarcoïd of the skin' werd geïntroduceerd.

1909 Christian Heerfordt, een Deense oogarts, beschreef een syndroom dat hij 'febris uveo-parotidea subchronica' noemde, hetgeen hij als een uitingsvorm van tuberculose zag.
Pas in 1936 werd dit syndroom als sarcoïdose 'herkend'.

1914 Jörgen Schaumann zag als eerste in dat het een aandoening betrof waarbij meerdere organen en weefsels waren aangetast en stelde hij voor de term 'lymphogranulomatosis benigna' in te voeren.

1920 Otto Jüngling benoemde botcysten bij sarcoïdose als 'ostitis tuberculosa simplex'. Opgemerkt dient te worden dat deze botafwijkingen ook reeds in 1904 door Karl Kreibich beschreven werden bij een patiënt met 'lupus pernio'.

1946 Sven Löfgren beschreef een acute vorm van sarcoïdose, gepaard gaande met 'erythema nodosum'. Opvallend was dat sarcoïdose toen nog steeds gezien werd als een vorm van tuberculose.

1941 De Kveim-test werd ingevoerd, waarvan het belang met name bestond uit de initiatie van immunologisch onderzoek bij sarcoïdose. Later werd door Siltzbach veel studie verricht op het gebied van de Kveim-reactie.

Klachten en verschijnselen

Bij elke patiënt zijn de klachten en de verschijnselen van sarcoïdose weer anders. Dat hangt af van het orgaan of het weefsel waar de ontstekingen zijn ontstaan. Als de longen zijn aangetast dan hebben de patiënten vaak last van kortademigheid, hoesten en pijn op de borst. Veel geuite klachten bij sarcoïdose van de ogen zijn branderige, droge of ontstoken ogen of wazig zien. In een enkel geval komt sarcoïdose voor in het hart. De patiënt kan dan lijden aan hartritmestoornissen. Stijve, pijnlijke enkels en spierpijn zijn voorbeelden van ontstoken gewrichten en spieren.

Naast de problemen die vooral te maken hebben met de plaats van de ontstekingen, zijn er ook meer algemene klachten, zoals gewichtsverlies, koorts, neerslachtigheid, duizeligheid, hoofdpijn en spierpijn. In dit rijtje hoort ook moeheid thuis. Dit blijkt namelijk een van de belangrijkste klachten van sarcoïdosepatiënten te zijn.

In onderstaand figuur worden de meest voorkomende klachten van patiënten met sarcoïdose opgesomd:

symptomen

Twitter berichten

SarcoidoseBN RT @medischbericht: Ziekteverzuim door stress neemt fors toe. 10% van 4,6 miljoen verzuimdagen in eerste helft 2014 http://t.co/Mz2P0Lx5V8
12hreplyretweet
SarcoidoseBN RT @JulesPrast: Onverwacht veel #sarcoidose bij steekproef onder Amerikaanse bevolking: http://t.co/VuPhguzZLq
20hreplyretweet
SarcoidoseBN RT @C_Groenendijk: Joost mag het weten, pt en dokter hebben fictieve "eigen kracht & regie", feitelijk is het verwaarlozing. @SarcoidoseBN
SarcoidoseBN @shossontwits @C_Groenendijk Hoop het niet, is te gek voor woorden. Waar blijft jullie autonomie dan??