De meeste patiënten genezen binnen enkele jaren vanzelf. Naast regelmatige controles is er meestal geen behandeling nodig. Omdat de oorzaak van sarcoïdose onbekend is, bestaat er op dit moment geen medicijn dat sarcoïdose kan genezen.

Corticosteroïden
Toch kan het voorkomen dat uw arts wel medicijnen voorschrijft. In sommige gevallen zijn de klachten namelijk zo hevig of werken organen zo slecht, dat de arts tot behandeling overgaat. In de praktijk betekent dat vaak een kuur van corticosteroïden, zoals bijvoorbeeld prednison of prednisolon. Deze middelen helpen de ontstekingen te onderdrukken. Ze genezen de Sarcoïdose dus niet, maar geven op kort termijn een verbetering van de klachten. Op lange termijn is hun werking echter niet goed bewezen. Een nadeel van deze medicijnen is dat ze vervelende bijwerkingen kunnen hebben. Hierbij moet u denken aan overgewicht, botontkalking, suikerziekte en stijging van de bloeddruk.
Arts en patiënt zullen deze nadelen moeten afwegen tegen de voordelen. Besluiten zij tot een behandeling met corticosteroïden, dan is het belangrijk te weten dat de patiënt deze middelen een lange tijd zal moeten innemen. Soms wel een jaar lang. Eerder stoppen kan er toe leiden dat de ziekteverschijnselen weer terugkeren. Daarnaast moeten arts en patiënt goed letten op de bijwerkingen tijdens het medicijngebruik. Regelmatige controles zijn daarom noodzakelijk.

Van persoon tot persoon kan het verschillen hoe een medicijn in het lichaam werkt en welke bijwerkingen zich voordoen. Dit heeft te maken met de werkzame stof en de dosering, maar ook met de patiënt zelf: leeftijd, geslacht, lichaamsgewicht, lichaamsomvang en de conditie van lever en nieren. De arts houdt hiermee rekening bij het kiezen van het medicijn. Voor de behandeling van sarcoïdose hebben bepaalde medicijnen de voorkeur, in een bepaalde volgorde. Soms is het een kwestie van proberen en gaat er enige tijd overheen voor het juiste medicijn en de juiste dosis zijn gevonden. Het komt ook voor dat een middel na verloop van tijd minder goed werkt en daarom moet worden vervangen door een ander medicijn. Het is dan ook belangrijk dat u goed in de gaten houdt hoe u op een medicijn reageert. Bespreek dit regelmatig met uw arts. Voor zijn oordeel is hij mede afhankelijk van úw informatie.

Biologicals

Dit is een relatief nieuw soort middelen dat bepaalde eiwitten in het afweersysteem blokkeert, de zogenaamde cytokines of boodschappereiwitten. Hierdoor wordt het ontstekingsproces direct geblokkeerd.

Voorbeelden van deze medicijnen zijn infliximab (werkzame stof in het middel genaamd Remicade) en adalimumab (werkzame stof in het middel genaamd Humira)

Deze medicijnen worden alleen toegediend in gespecialiseerde ziekenhuizen via een periodiek infuus of onderhuidse injectie.

Een nadeel van deze middelen is dat zwangerschap moet worden voorkomen tijdens het gebruik en tot ten minste 6 maanden na de laatste toediening.

Als mogelijk bijwerkingen zijn bekend: Infecties, wisselingen in de bloeddruk, hevige allergische reacties, maar ook andere ziekten (bijvoorbeeld tuberculose).

Ontstekingsremmers
Soms blijken de corticosteroïden niet te helpen. Of is de patiënt overgevoelig voor dit middel, of heeft hij te veel last van de bijwerkingen. Dan schrijft de arts ook wel ontstekingsremmende middelen voor. Dit zijn zogenaamde Niet Steroide Anti-Inflammatoire Drugs ofwel kortweg NSAID's. Helaas hebben ook deze middelen bijwerkingen, zoals stoornissen in het bloed, vatbaarheid voor infecties, haaruitval, maagklachten, menstruatiestoornissen en leverstoornissen. Daarnaast is het nogmaals belangrijk om te vermelden dat ook deze middelen de oorzaak van de ziekte niet aanpakken. Net als de corticosteroïden kunnen ook deze medicijnen sarcoïdosepatiënten niet genezen. Vandaar dat artsen in de regel zo lang mogelijk wachten met medicijnen. Deze wachttijd geldt overigens niet als sarcoïdose voorkomt in het hart, het zenuwstelsel of de ogen. In die gevallen en bij ernstige complicaties, wordt de behandeling met medicijnen direct gestart.

Andere behandelingen
Naast bovengenoemde medicijnen zijn bij sommige vormen van sarcoïdose ook andere behandelingen mogelijk. Zo worden bij sarcoïdose van de huid corticosteroïdzalf en pijnstillers met een ontstekingsremmende werking (de NSAID's) toegepast. Oogdruppels die corticosteroïden bevatten, worden regelmatig voorgeschreven bij bepaalde oogaandoeningen.

Merknaam of stofnaam
Over het algemeen zijn er meer middelen met dezelfde werkzame stof. Zo bevatten bijvoorbeeld de corticosteroïde middelen Prednisolon, Di-Adreson-F, Pred Forte, Prednisolon Minims en Ultracortenol allemaal de werkzame stof prednisolon. Ze verschillen niet in kwaliteit, wel in toedieningsvorm en prijs. Artsen zetten tegenwoordig zoveel mogelijk de stofnaam op hun recepten, zodat de apotheker het goedkoopste middel kan leveren.

Wisselwerking
Gebruikt u verschillende medicijnen, dan kan er een interactie (wisselwerking) optreden: onder invloed van het ene medicijn werkt een ander medicijn dan zwakker of juist sterker. Het is daarom belangrijk dat een arts weet welke medicijnen u nog meer gebruikt. Doordat uw apotheker een lijst van al uw medicijnen bijhoudt, kan hij bij elk nieuw recept een eventuele interactie signaleren. Indien nodig zoekt hij in overleg met de arts die het medicijn heeft voorgeschreven een oplossing. Ook vrij verkrijgbare middelen kunnen de werking van een aantal andere medicijnen beïnvloeden. Informatie hierover is te vinden in de bijsluiter, maar u doet er goed aan om deze middelen niet zonder overleg met uw arts of apotheker te gebruiken.

Zorgvuldig medicijngebruik
Neem medicijnen op een vast tijdstip in. Zo voorkomt u dat u dit vergeet. Een handig hulpmiddel is de doseerbox die u bij elke apotheek kunt kopen.

Houd u aan de dosering en voorschriften die op het etiket staan. Deze kunnen soms afwijken van de dosering en voorschriften die in de bijsluiter staan.

Voor de behandeling van sarcoïdose zijn alleen de medicijnen prednison en prednisolon goedgekeurd door de overheid. Daarom zult u bij andere medicijnen de aandoening sarcoïdose ook niet tegenkomen in de bijsluiter. Als u hierover vragen hebt, kunt u deze het best aan uw arts stellen.

Voor vragen kunt u ook terecht op de website van uw apotheek: www.apotheek.org

De SBN heeft samen met de DGV, het Nederlands Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik, een brochure samengesteld getiteld 'Medicijnen bij Sarcoïdose'. U kunt deze brochure bestellen via ons secretariaat.